Hoofdluis

Hoe krijg je hoofdluis?
Hoofdluis kun je krijgen door (indirect) contact met iemand die hoofdluis heeft. De luizen lopen van het ene hoofd naar het andere. Of ze gaan over via jassen, mutsen, hoofddoekjes, knuffelbeesten, autostoelen of borstels.

Springen kunnen ze niet. Zodra ergens veel mensen bij elkaar zijn, bijvoorbeeld op scholen, in bioscopen, in bussen, kan hoofdluis zich makkelijk verspreiden. Hetzelfde geldt voor garderobes. Kinderen tussen de 3 en de 12 jaar krijgen vaker hoofdluis omdat ze tijdens het spelen vaak letterlijk de hoofden bij elkaar steken.

Hoe ontdek je hoofdluis bij iemand?
Hoofdluis begint vaak met jeuk, maar niet altijd. Als u controleerd kijk dan goed tussen de haren, vooral achter de oren en in de nek. U ziet de hoofdluizen dan bewegen. Ook als u geen luizen ziet maar wel grijswitte puntjes, is er waarschijnlijk sprake van hoofdluis. Die puntjes, de neten, kunnen zich ontwikkelen tot luizen.
Controleer bovendien door het haar met een luizen- of netenkam boven wit papier of de wasbak te kammem. De luizen zullen op het papier of in de wasbak vallen als kleine grijsblauw of roodbruin gekleurde spikkels. Wanneer u zonder kammen controleert, is de kans groot dat u luizen mist. Zie ook de vraag: Welke andere maatregelen moet ik nemen?

Als ik luizen heb ontdekt, wat dan?
Controleer alle gezinsleden. Behandel vervolgens alléén die gezinsleden die echt hoofdluis hebben. Behandel gezinsleden met hoofdluis
Er zijn twee mogelijkheden.
-De beste (en niet chemische) methode is de uitkammethode: gedurende twee weken het haar dagelijks doorkammen met een netenkam en crèmespoeling (zie ook de vraag: "hoe werkt de uitkammethode?"
- U kunt het haar ook behandelen met een speciaal antihoofdluismiddel. Ook dan moet u het haar twee weken dagelijks doorkammen, in dit geval kan dat met een luizenkam. Na één week moet u de behandeling met een antiehoofdluismiddel herhalen (zie ook de vraag "Hoe werkt de behandeling met een antihoofdluismiddel?"
Om te zorgen dat de hoofdluis niet terug komt moet u ook de omgeving aanpakken op de eerste dag van de behandeling en zeven dagen later nog een keer. Was kleding, beddengoed, jassen, dassen, mutsen, verkleedkleren, knuffels et cetera minimaal tien minuten op tenminste 60 °C. Het gaat aléén om die spullen die tot 48 uur voor de constatering van de hoofdluis gebruikt zijn. In plaats van wassen kunt u de spullen stopmen of 48 uur bewaren in een afgesloten zak bij kamertemperatuur. Zo verhongeren de luizen. Vergeet ook niet alle kammen en borstels goed schoon te maken, bijvoorbeeld door ze uit te koken of te ontsmetten met alcohol (70%). Ook moet u de vloerbedekking en bekleding van meubels en de auto meerdere malen goed stofzuigen

Hoe werkt de uitkammethode?
Kam gedurende 14 dagen elke dag het haar met een netenkam in combinatie met crèmespoeling. U gaat als volgt te werk:
Maak het haar door en door nat. Verdeel crèmespoeling door het haar
Bescherm dan de ogen met een washandje en kam dan eerst met een gewone kam de klitten uit het haar
Houd het hoofd voorover boven een wasbak of een stuk wit papier. Pak de netenkam en kam het haar van achter naar voren, tegen de hoofdhuid aan; start bij het ene oor en schuif, plukje voor plukje, na elke kambeweging op naar het ander oor. Vastgeplakte neten kunt u eventueel losweken door te deppen met azijn.
Veeg tijdens de kambeurt de kam regelmatig af aan een witte papieren servet of zakdoek en kijk of u luizen ziet. Spoel gevonden luizen door de wc of wasbak
Spoel vervolgens de crèmespoeling uit het haar en maak de kammen goed schoon. U kunt de kammen 5 minuten uitkoken of ze ontsmetten met alcohol (70%)
De uitkammethode is effectief maar biedt geen 100 % ‘garantie’. Het voordeel is dat u geen chemicaliën gebruikt.

Welke kam moet ik gebruiken?
Er bestaan luizenkammen en netenkammen. Een netenkam gebruikt u in ieder geval als u kiest voor de uitkammethode. Het is een fijne metalen kam die u kunt kopen bij drogist of apotheek. Een luizenkam is een plastic kammetje met dicht op elkaar staande tanden. Hij is geschikt om levende luizen op te sporen én om te gebruiken in combinatie met een antihoofdluismiddel. Neten krijgt u er echter niet mee weggekamd. Bij krullend haar is soms een netenkam met extra lange tanden nodig om goed bij de hoofdhuid te komen.
Er zijn gaasjes te koop die u eventueel op de netenkam kunt prikken. De neten en luizen blijven dan in het gaasje hangen.

Hoe werkt de behandeling met een antihoofdluismiddel?
In de vorm van shampoos, sprays, crèmes en lotions zijn verschillende producten te verkrijgen. Het verschil tussen de producten heeft vooral te maken met de werkzame stof die erin zit. Op dit moment biedt geen enkel antihoofdluismiddel 100% ‘garantie’.
Informeer naar bijwerkingen en contra-indicaties, want kinderen met hooikoorts, cara of eczeem kunnen gevoelig zijn voor één van de werkzame stoffen. Lees ook de bijsluiter goed door, en volg de werkwijze die daarin staat. Na één week dint u de behandeling met het antihoofdluismiddel te herhalen. Bovendien moet de behandeling met antihoofdluismiddelen gecombineerd worden met de uitkammethode: twee weken het haar dagelijks doorkammen met een speciale kam in combinatie met crèmespoeling. Bij deze gecombineerde methode kunt u een luizenkam gebruiken.

Let op: een kind dat behandeld is met een middel waar malathion in zit, mag op de dag van de behandeling niet zwemmen. Dit omdat chloor de werking van malathion tegengaat.

Als ik kies voor een antihoofdluismiddel, welk middel dan?
Wilt u een antihoofdluismiddel gebruiken, kies dan in ieder geval voor een geregistreerd product. Dit wil zeggen dat het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen het middel positief beoordeeld heeft en nuttig en veilig vindt. Bij de beoordeling worden middelen onderzocht op basis van kwaliteit, veiligheid en werkzaamheid. In Nederland zijn meerdere middelen geregistreerd. Op volgorde van werkzaamheid zijn dit:
Lotion en shampoo op basis van malathion
Crèmespoeling en lotion op basis van permetrine
Spray op basis van bioalletrine/piperonylbutoxide
Tegen de antihoofdluismiddelen is de hoofdluis steeds vaker resistent (ongevoelig). Als een middel niet werkt, probeer dan een middel waar een andere werkzame stof in zit. Vraag eventueel advies aan drogist of apotheek. Nieuw zijn middelen waar de stof dimeticon in zit. Tegen dimeticon kan hoofdluis niet resistent worden; de stof zorgt ervoor dat de luizen stikken door de luchtwegen af te sluiten.

Hoe gebruik ik een antihoofdluismiddel?
Volg altijd de gebruiksaanwijzing. Verder is het belangrijk om na de behandeling de dode luizen met een luizenkam uit het haar te kammen. Zo kunt u zien of er nog levende luizen in het haar zitten. Behandel het haar na een week nog eens met hetzelfde middel. Dat staat niet altijd in de gebruiksaanwijzing, maar op die manier werkt het middel het best. Zoals gezegd, de antihoofdluismiddelen moeten allemaal gecombineerd worden met de uitkammethode: gedurende twee weken het haar dagelijks doorkammen met een speciale kam. Bij deze gecombineerde methode kunt u een luizenkam gebruiken.

Wanneer kan ik beter geen antihoofdluismiddel gebruiken?
Bij zwangerschap en het geven van borstvoeding worden antihoofdluismiddelen in het algemeen afgeraden. Als kammen niet helpt kan in de zwangerschap of tijdens borstvoeding permetrine worden gebruikt (raadpleeg eventueel hiervoor uw huisarts). Ook baby’s onder de zes maanden kunt u beter niet met deze middelen behandelen. Pas in deze gevallen alleen de uitkammethode toe.

Wat als de hoofdluis na twee weken behandelen niet weg is?
Als u geen middel gebruikt heeft, dan is het verstandig om de behandeling te herhalen in combinatie met een antihoofdluismiddel.
Heeft u wel een antihoofdluismiddel gebruikt en de schoonmaakmaatregelen goed opgevolgd, dan is de hoofdluis waarschijnlijk resistent tegen het gebruikte middel. Behandel dan opnieuw met een middel van een ander type. Ga door met het dagelijks doorkammen en de andere maatregelen.

Hoe zorg ik ervoor dat de hoofdluis niet terugkomt?
Pak ook de omgeving aan op de eerste dag van de behandeling en 7 dagen later nog een keer. Was kleding, beddengoed, jassen, dassen, mutsen, verkleedkleren, knuffels, et cetera minimaal 10 minuten op ten minste 60°C. Het gaat alléén om spullen die tot 48 uur voor de ontdekking van de hoofdluis gebruikt zijn. In plaats van wassen kunt u de spullen stomen of 48 uur buiten luchten. Een andere mogelijkheid is om ze 24 uur in de diepvries te leggen of 48 uur te bewaren in een afgesloten zak bij kamertemperatuur. Zo verhongeren de luizen. Vergeet ook niet alle kammen en borstels goed schoon te maken, bijvoorbeeld door ze uit te koken of te ontsmetten met alcohol (70%). Ook moet u de vloerbedekking en bekleding van meubels en de auto meerdere malen grondig stofzuigen. Ook hier geldt voor zover de besmette persoon ermee in aanraking is geweest. Als bijvoorbeeld een kind met hoofdluis niet recent in de auto heeft gezeten, hoeft u de auto niet te reinigen. Gooi de stofzak daarna meteen weg.
Verder is het belangrijk aan iedereen in de omgeving te laten weten dat u hoofdluis heeft geconstateerd.  De school moet het bijvoorbeeld weten, of kinderopvang. En ook eventuele sportclubs, opa’s, oma’s, buren, oppassen en ouders van vriendjes. Anderen kunnen dan ook controleren. Vooral bij schoolklassen is het belangrijk dat alle besmette kinderen uit een groep tegelijk worden behandeld, anders kunnen ze elkaar weer besmetten. Vooral op school is het belangrijk om alle kinderen uit een groep tegelijk te controleren. Bovendien moet de behandeling van kinderen met hoofdluis op één dag starten. Dit voorkomt dat de luizen zich toch nog verspreiden. Daarnaast is het advies om de hele schoolklas 14 dagen later opnieuw te controleren.

Welke andere maatregelen moet ik nemen?
Luizen zijn overlopers en verspreiden zich snel, dus controleer meteen alle huisgenoten door hun natte haar te kammen met een neten- of luizenkam. Als u geen luis vindt, herhaal dit kammen dan bij iedereen eens per week, gedurende twee weken.
Een kind dat behandeld is met een middel waar malathion in zit, mag op de dag van de behandeling niet zwemmen. Dit omdat chloor de werking van malathion tegengaat.

Kun je hoofdluis voorkomen?
Dat kan nooit helemaal, maar regelmatig controleren voorkomt een hoop rompslomp. Leen ook geen kammen, borstels, mutsen of hoofddoekjes uit. Op scholen, kinderopvang en clubjes helpt het om de kapstokken minimaal 15 cm uit elkaar te bevestigen, en ieder kind een eigen plastic zak te geven voor zijn jas, muts, pet en dergelijke. Een luizentent of -cape helpt ook goed.

Kun je met hoofdluis naar school, sportclub of kinderopvangcentrum?
Ja, er is geen reden om thuis te blijven nadat de besmette persoon behandeld is. Wel is het belangrijk om het te melden op school, sportclub of kinderopvangcentrum.

Wat doet de GGD?
De GGD adviseert en coördineert bij de bestrijding van hoofdluis. Bijvoorbeeld door voorlichting te geven aan scholen, leerkrachten en ouders. De GGD volgt daarbij de richtlijn Hoofdluis van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu. Ook kan de GGD helpen bij het opstellen van informatiebrieven.

Wat kan een school of kinderopvangcentrum doen?
Instellingen kunnen ondersteuning vragen aan de GGD en daarnaast ouders inschakelen bij de bestrijding van hoofdluis. Zo kan een school bijvoorbeeld een ouderwerkgroep instellen die kinderen regelmatig controleert op hoofdluis. Of een werkgroep die helpt bij het geven van voorlichting en advies. Een school kan bovendien zorgen voor een standaardprocedure over hoe om te gaan met hoofdluis. De procedure moet bekend gemaakt worden bij ouders en leerkrachten, en jaarlijks geëvalueerd worden.

Wat zijn de belangrijkste punten in de standaardprocedure op scholen?
Zorg dat de procedure bij iedereen bekend is. Maak één ouder uit de werkgroep het aanspreekpunt voor contacten met de GGD.
Zorg dat de school een vaste aanspreekpersoon heeft bij de GGD (afdeling Jeugdgezondheidszorg of Infectieziektebestrijding). Spreek af wanneer de GGD wordt ingeschakeld. Spreek af hoe de nacontrole is geregeld.

Bron: www.rivm.nl