Prostaatkanker

In Nederland wordt per jaar bij ongeveer 9.000 mannen prostaatkanker vastgesteld. Ruim 70% van hen is 65 jaar of ouder. Prostaatkanker is dus vooral een ziekte van oudere mannen, hoewel het steeds vaker op jongere leeftijd (vanaf ongeveer 40 tot 45 jaar) wordt vastgesteld.
Prostaatkanker komt eigenlijk nog veel vaker voor, met name bij zeer oude mannen. Maar omdat prostaatkanker vaak langzaam groeit, zal het merendeel van hen er geen last van krijgen. Meestal wordt de ziekte bij hen nooit ontdekt. Soms komt de ziekte bij toeval aan het licht, bijvoorbeeld tijdens een medische keuring.

Prostaatkanker ontwikkelt zich in de cellen van de klierbuisjes van de prostaat. Hierdoor ontstaat een verandering van het prostaatweefsel. Deze verandering is soms door een arts te voelen als een vergroting of een verharding van de prostaat.

De prostaat

In ons lichaam bevinden zich verschillende klieren. Dit zijn organen die een bepaald vocht produceren en afscheiden. Dit vocht is nodig voor ons dagelijks functioneren. Bekende voorbeelden zijn: de alvleesklier, schildklier, traanklieren en speekselklieren.

Ook de prostaat is een klier. De prostaat ligt rondom de urinebuis en heeft de vorm en de grootte van een kastanje. Op de illustratie is de plaats van de prostaat aangegeven: onder de blaas en voor de endeldarm.

De prostaat bestaat uit klierbuisjes die worden omgeven door spierweefsel en bindweefsel. De klierbuisjes maken het prostaatvocht. Bij een zaadlozing komen de zaadcellen met dit prostaatvocht naar buiten via de plasbuis.

De prostaat staat onder invloed van hormonen die in andere organen worden aangemaakt. Dat gebeurt grotendeels in de zaadballen en voor een klein deel in de bijnieren. Deze hormonen regelen de groei van de prostaat en de vorming van prostaatvocht.

Veranderingen aan de prostaat
Bij de meeste mannen wordt de prostaat na het dertigste jaar langzaam groter. Waarschijnlijk is dit het gevolg van de langdurige inwerking van het mannelijke geslachtshormoon testosteron op het prostaatweefsel. Soms leidt dit tot afwijkingen van de prostaat.

Deze afwijkingen kunnen zowel goedaardig als kwaadaardig zijn. Een goedaardige afwijking is bijvoorbeeld een abnormale prostaatvergroting, ook wel 'hyperplasie' genoemd. Dit is een toename van bindweefsel, spierweefsel en klierbuisjes. Bij een kwaadaardige afwijking spreken we van prostaatkanker.

Prostaatvergroting
Soms komen een prostaatvergroting en prostaatkanker gelijktijdig voor. Als u een vergrote prostaat heeft, betekent dat overigens niet automatisch dat u ook prostaatkanker heeft of krijgt.

 

PSA-test (Prostaat Specifiek Antigen-test)

Een PSA-test is een bloedtest die prostaatkanker kan helpen opsporen. Denkt u eraan een PSA-test te doen? Dan is deze informatie bedoeld om u helpen bij het nemen van een beslissing. U kunt de informatie ook gebruiken bij de gesprekken hierover met uw familie, vrienden of (huis)arts.

Deze informatie is opgesteld door KWF Kankerbestrijding in samenwerking met de afdelingen Maatschappelijke Gezondheidszorg en Urologie van het ErasmusMC te Rotterdam.

Voor wie is de PSA-test bedoeld?
Oorspronkelijk was de PSA-test bedoeld voor mannen met klachten die mogelijk op prostaatkanker wijzen. Via internet is de PSA-test inmiddels voor iedereen beschikbaar. PSA-testen geven niet altijd allemaal dezelfde waarde als uitslag. Een PSA-test voor mannen zónder klachten wordt in Nederland daarom (nog) niet aanbevolen.

Bent u onder de vijftig jaar en heeft u geen klachten, dan raden artsen de PSA-test doorgaans af. Prostaatkanker komt namelijk weinig voor bij mannen onder de vijftig jaar. Alleen als prostaatkanker op jonge leeftijd in de familie voorkomt, kan een PSA-test zinvol zijn.

Zolang er geen wetenschappelijk bewijs is dat de PSA-test voor mannen zónder klachten nuttig is, wordt in Nederland de PSA-test (nog) niet algemeen aanbevolen. Ook niet door KWF Kankerbestrijding.

Naast het mogelijke voordeel van vroege ontdekking van kanker zitten er ook nadelen aan het doen van een PSA-test. Het bekende gegeven 'hoe eerder, hoe beter' gaat voor prostaatkanker lang niet altijd op. Prostaatkanker groeit doorgaans langzaam, waardoor mannen er vaak niets van merken en er geen last van hebben. Veel mannen overlijden aan iets anders terwijl ze, zonder het te weten, prostaatkanker hebben. De 'medische molen' en mogelijke complicaties van behandeling is hen in dat geval bespaard gebleven. Daarbij komt dat de PSA-test ook niet nauwkeurig is: soms wordt prostaatkanker niet opgemerkt en soms ondergaan mannen na de test voor niets allerlei vervolgonderzoeken.

De prostaatwijzer is een hulpmiddel om bij uzelf de kans op het vinden van prostaatkanker te bepalen. De wijzer is ontwikkeld voor mannen van 55 t/m 74 jaar. Mannen in de lagere leeftijdsgroepen hebben een veel lagere kans op het vinden van prostaatkanker en werden daarom in de onderliggende studie buiten beschouwing gelaten. De wijzer is eveneens niet toepasbaar op mannen van Afrikaanse afkomst zonder dat correctie wordt toegepast voor het frequentere voorkomen van prostaatkanker.

Wat is uw kans op prostaatkanker, zie www.prostaatwijzer.nl